Koniec z fałszywymi promocjami i opiniami w sieci

19 stycznia 2023, Robert Sadowski

Z dniem 1 stycznia 2023 r. weszły w życie znowelizowane przepisy o prawach konsumentów. Jak wskazuje Prezes UOKiK, wprowadzone zmiany są istotne dla kupujących online m.in. w zakresie sprawdzania opinii w sieci, zasad dotyczących wystawiania ofert oraz aktualizacji treści i usług cyfrowych

Badania przeprowadzone w latach 2007–2009 wykazały, że większość respondentów (68%) nie dokonało żadnego zakupu w sieci. Obecnie już 93% konsumentów deklaruje, że kupuje produkty przez Internet.

Czy kupujesz produkty przez internet?
Czy kupujesz produkty przez internet?

Badanie społeczne przeprowadzone przez PBS na lecenie UOKiK wykazało, że recenzje produktów są bardzo ważne dla 84% konsumentów dokonujących zakupów online. Dlatego istotne jest, aby zamieszczane zarówno pozytywne, jak i negatywne opinie były prawdziwe.

Polskie ustawodawstwo zostało zmienione poprzez implementację tzw. dyrektywy OMNIBUS. Z inicjatywy prezesa UOKiK wprowadzono także przepisy mające na celu zniwelowanie nieuczciwych praktyk na pokazach handlowych.

Nowe przepisy ułatwią walkę z niepożądanymi zjawiskami konsumenckimi, takimi jak fałszywe promocje, produkty podwójnej jakości w różnych krajach, boty kupujące bilety na koncerty czy fałszywe recenzje internautów.

Niżej prezentujemy przewodnik UOKiK po najważniejszych zmianach.

ZMIANY OBEJMUJĄCE WSZYSTKICH KUPUJĄCYCH

Obniżka cen

UOKiK określił, że sprzedawcy ogłaszający promocje i wyprzedaże oprócz aktualnej ceny, zmuszeni są do zaprezentowania najniższej ceny, jaka wystąpiła co najmniej 30 dni przed wprowadzeniem obniżki. W przypadku produktów łatwo psujących się, o krótkim terminie przydatności do spożycia, sprzedawcy muszą wykazać aktualną cenę i cenę przed zastosowaniem rabatu, a w przypadku produktów będących w sprzedaży krócej niż 30 dni – najniższą cenę od początku sprzedaży przed wprowadzeniem rabatu. Nie ma takiego obowiązku, jeśli sprzedawca nie ogłasza promocji lub wyprzedaży, a jedynie obniża cenę regularną.

Zmiana zasad reklamacji

UOKIK wprowadził zmianę w nazewnictwie – zamiast „gwarancja” obowiązuje termin „odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową”. W pierwszym etapie procedury reklamacyjnej konsument może żądać naprawy lub wymiany wadliwego towaru. Zwrot pieniędzy (częściowy lub pełny) jest możliwy w kolejnym etapie dochodzenia roszczeń. Korzystne dla konsumentów jest wydłużenie do dwóch lat domniemania, że niezgodność z umową istniała już w momencie zakupu. Sprzedawca odpowiada za wady jeszcze przez dwa lata od wydania towaru, jak dotychczas. Nowością jest to, że w przypadku rzeczy używanych nie będzie mógł skrócić tego czasu do 1 roku. Okres przedawnienia roszczeń został wydłużony do sześciu lat.

Podwójna jakość

Jak podaje urząd – jeśli produkt znacząco różni się od produktu sprzedawanego w innym kraju Unii Europejskiej, na przykład pod względem składu i nie można tego obiektywnie uzasadnić, nie może być sprzedawany jako ten sam produkt.

ZMIANY DLA KUPUJĄCYCH ONLINE

Informacje na platformach handlowych

Kupujący muszą wyraźnie widzieć, czy podmioty oferujące na platformie towary, usługi lub treści cyfrowe są przedsiębiorcami czy osobami fizycznymi. W drugim przypadku istnieje konieczność przedstawienia konsumentowi informacji, że w tej transakcji nie mają zastosowania przepisy o ochronie konsumentów, takie jak możliwość odstąpienia od umowy. Platforma musi też informować, jak się podzieliła ze sprzedającym obowiązkami związanymi z realizacją umowy.

Plasowanie ofert

Jeśli przedsiębiorcy umożliwiają wyszukiwanie produktów, muszą ujawnić podstawowe parametry, które decydują o kolejności wyświetlania wyników. Płatne reklamy i opłaty za wyższą pozycję produktów w wynikach wyszukiwania również powinny być wyraźnie ujawnione.

Według sondażu na temat doświadczeń konsumentów w zakresie fałszowania opinii w Internecie – większość uważa, że wysoka ocena w rankingu lub pozytywne opinie o produkcie są raczej ważne lub bardzo ważne podczas dokonywania zakupów internetowych (odpowiednio 32% i 52%). 

Istota oceny oraz opinii
Istota oceny oraz opinii

Opinie konsumentów

Zdecydowana większość osób dokonując zakupów w sieci kieruje się opiniami zamieszczonymi w Internecie na temat produktu oraz sprzedawcy – odpowiednio 93% i 86%.

Opinie zamieszczone w internecie
Opinie zamieszczone w internecie

Według badań trzech na czterech respondentów wskazuje, że słyszało o zjawisku fałszowania opinii o produktach w Internecie. Jednocześnie niemalże połowa z badanych obawia się tego, że przy wyborze produktu może kierować się fałszywymi opiniami. 

Fałszowanie opinii
Fałszowanie opinii

Konsumenci mimo świadomości, iż mogą czytać fałszywe opinie, to niemalże połowa z nich nie sprawdza ich prawdziwości, ponieważ nie wiedzą, jak mogą to zrobić. 

Przetestuj monitoring opinii

Sprawdzanie opinii
Sprawdzanie opinii

Nowe regulacje UOKiK zmuszają sprzedawcę, który udostępnia recenzje produktów do podania informacji, czy weryfikują autentyczność recenzji oraz czy publikują wszystkie recenzje, czy tylko pozytywne. Wyraźnie zabronione jest zamieszczanie fałszywych lub zniekształconych recenzji.

Indywidualne dostosowanie ceny

Podkreśla się również, że jeżeli przedsiębiorstwo dokonuje indywidualnego dostosowania cen, konsumenci muszą być o tym poinformowani. Dzieje się tak np. w przypadku automatycznego ustalania cen w zależności od lokalizacji konkretnego konsumenta, urządzenia, z którego korzysta (smartfon, komputer stacjonarny) lub jego historii przeglądania stron internetowych. Obowiązek informacyjny nie obejmuje natomiast dynamicznego profilowania cenowego ani real-time pricing, czyli mechanizmów opartych na czynnikach niezwiązanych z indywidualnymi użytkownikami, takich jak zmiany popytu na dany produkt.

Bilety na koncerty i mecze

Nowe przepisy zakazują sprzedawcom kupowania biletów na wydarzenia kulturalne i sportowe za pomocą botów i odsprzedawania ich konsumentom.

Towary z elementami cyfrowymi, treści i usługi cyfrowe

Produkty, treści cyfrowe i usługi z elementem cyfrowym mogą być reklamowane w taki sam sposób jak inne produkty i usługi. Sprzedawca odpowiada za prawidłowe działanie takich dóbr cyfrowych, jak np. gry, programy komputerowe, ich wersje próbne lub zapowiedzi. Przedsiębiorca zobowiązany jest również do przechowywania aktualnych informacji o konsumentach przez co najmniej dwa lata.

Umowy opłacone danymi osobowymi

Konsumenci są chronieni nie tylko w przypadku, kiedy dokonają zapłaty za treści czy usługi cyfrowe, np. za dostęp do aplikacji, pieniędzmi, ale również swoimi danymi osobowymi. W obu przypadkach obowiązują takie same zasady, gdzie w każdym z nich jest możliwość np. odstąpić od umowy w ciągu 14 dni.

Lepsza ochrona seniorów – dla kupujących na pokazach i wycieczkach

Wydłużenie do 30 dni terminu na odstąpienie od umowy zawartej podczas pokazu lub wycieczki.

UOKiK podkreślił, że nowe przepisy poprawią ochronę osób starszych kupujących podczas pokazów lub na wycieczkach. Termin na odstąpienie od umowy zawartej podczas nieplanowanej wizyty w domu konsumenta lub wycieczki został wydłużony do 30 dni. W przypadku pokazów pozostawiono termin 14 dni. Dodano, że umowy kredytowe i inne umowy zawarte w takich okolicznościach są nieważne i nie wywołują skutków wobec konsumenta.

Zakaz przyjmowania płatności przed upływem terminu na odstąpienie od umowy

Wprowadzony został również zakaz przyjmowania płatności przed upływem terminu na odstąpienie od umowy. Dotyczy to umów zawieranych podczas pokazów, wycieczek czy nieplanowanych wizyt konsumenckich. Dzięki tej decyzji konsumenci mogą podejmować świadome decyzje zakupowe i nie ponosić strat finansowych w przypadku rezygnacji z produktu przed upływem ustawowego terminu.

Możliwość odstąpienia od niektórych umów o świadczenie usług zdrowotnych

UOKiK wykazał również, że konsumenci zyskują możliwość rezygnacji z niektórych umów o udzielanie świadczeń zdrowotnych zawieranych poza lokalem lub na odległość. Są to tzw. umowy obejmujące abonamenty medyczne. 

Pierwsze skutki egzekwowania przepisów

Od początku 2023 roku Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (OCCA) bada, jak rynek dostosował się do nowych zasad wynikających z implementacji Dyrektywy Omnibus. UOKiK sprawdził około 40 stron internetowych działających w obszarze e-commerce w różnych branżach. Wszystkie te podmioty są zobowiązane do zajęcia stanowiska w sprawie prawidłowości stosowania zasady przepisów najniższej ceny. Niektóre z praktyk sklepów od początku 2023 roku wzbudziły zastrzeżenia prezesa Urzędu, są to m.in.:

  • Podawanie aktualnej ceny sprzedaży i ceny przekreślonej bez zamieszczenia informacji, czym jest cena przekreślona.
  • Podawanie aktualnej ceny sprzedaży i ceny przekreślonej, przy czym komunikat wyjaśniający, że cena przekreślona jest najniższą ceną towaru, która obowiązywała w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki, jest dostępny dopiero po rozwinięciu.
  • Posługiwanie się przy prezentowaniu obniżek (ceny przekreślonej) innymi wartościami referencyjnymi z pominięciem najniższej ceny z 30 dni przed obniżką.
  • Obliczanie wielkości obniżki (np. 20%, 150 zł) w odniesieniu do ostatniej lub standardowej ceny towaru, a nie najniższej ceny z ostatnich 30 dni.
  • Posługiwanie się sformułowaniami innymi niż „najniższa cena towaru w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki”, czyli np. „cena referencyjna”, „poprzednia/ostatnia najniższa cena”, „cena z 30 dni przed promocją”.
  • Prezentowanie informacji o najniższej cenie obowiązującej w okresie 30 dni przed wprowadzeniem obniżki w sposób nieczytelny: czcionka, kolorystyka, kontrast.

Prezes UOKiK  zaapelował do przedsiębiorców o wyjaśnienia i zmianę budzących wątpliwości praktyk. W przypadku niezgodności możliwe są dalsze działania, w tym roszczenia z tytułu naruszenia interesów grup konsumenckich.

Niezależnie od działań podjętych wobec sektora e-commerce, w ramach procesu wyjaśniania, inspekcja handlowa przeprowadzi kontrole w sklepach stacjonarnych.

Prezes UOKiK może nałożyć karę pieniężną w wysokości do 10% obrotu na przedsiębiorstwo, jeżeli stwierdzono naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oraz do 2 mln zł na osobę zarządzającą.

Źródła: 

uokik.gov.pl
gov.pl/web/rozwoj-technologia
FAŁSZOWANIE OPINII W INTERNECIE. DOŚWIADCZENIA KONSUMENTÓW – Raport z badania PBS sp. z o.o. na zlecenie UOKiK



Zostaw komentarz:

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*



11 lipca 2024, Robert Sadowski

Oświadczenie o statusie dużego przedsiębiorcy

Niniejszym oświadczamy, że posiadamy status dużego przedsiębiorcy w rozumieniu art.4c ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.

7 czerwca 2024, Robert Sadowski

Webinar IMM: „Jak stworzyć skuteczną kampanię digital PR?”

Instytut Monitorowania Mediów zaprasza na webinar „Jak stworzyć skuteczną kampanię digital PR?”, w którym gościnnie wezmą udział Wojtek Mazur, CEO & Founder i Agata Piechota, Content Marketing Specialist z agencji Elephate. Wydarzenie poprowadzi Robert Sadowski, Digital Marketing Manager w IMM. Webinar odbędzie się we wtorek 18 czerwca o godz. 12:00.

10 maja 2024, Robert Sadowski

Najbardziej opiniotwórcze media dekady – raport IMM

Najbardziej opiniotwórczym medium dekady w Polsce został Onet. W latach 2014-2023 redakcja była cytowana 236,6 tys. razy. Drugie miejsce należy do stacji RMF FM z liczbą 209,1 tys. wzmianek. Na trzeciej pozycji uplasowała się Rzeczpospolita, na którą inne redakcje powoływały się 199,5 tys. razy.

21 marca 2024, Robert Sadowski

Rozwój grupy kapitałowej IMM

W styczniu br. Instytut Monitorowania Mediów SA objął kontrolny pakiet udziałów w PSMM Sp. z o.o. i tym samym w Newton Media Polska Sp. z o.o. oraz wykupił 100% udziałów Newspoint Sp. z o.o. W wyniku podjętych działań Grupa IMM, której współwłaściciele reprezentują wyłącznie polski kapitał, istotnie się poszerzyła.

31 stycznia 2024, Robert Sadowski

Rzeczpospolita najbardziej opiniotwórczym tytułem mediowym 2023 roku

W ubiegłym roku polskie media najczęściej powoływały się na informacje podawane przez Rzeczpospolitą. W 2023 roku dziennik zacytowano łącznie 33,9 tys. razy – podaje Instytut Monitorowania Mediów, który publikuje cykliczny raport „Najbardziej opiniotwórcze media w Polsce”. Na drugim miejscu w rankingu znalazł się TVN24, który inne tytuły cytowały 33 tys. razy. Wirtualna Polska zajęła trzecie...